In een gezondheidszorgsysteem onder financiële druk is efficiëntie essentieel. Toch blijft één grote uitgavenpost opmerkelijk onaangeroerd: de mutualiteiten. Jaarlijks ontvangen zij miljarden euro’s aan publieke middelen. Maar besteden we dit geld vandaag nog optimaal?
Mutualiteiten vervullen voornamelijk administratieve taken zoals het verwerken van terugbetalingen, beheren van attesten en begeleiden van langdurig zieken. Historisch gezien was hun rol cruciaal toen administratieve processen traag en complex waren. In het digitale tijdperk rijst echter de vraag of deze uitgebreide administratieve structuren nog nodig zijn.
Daarnaast bieden mutualiteiten ook aanvullende diensten, zoals preventiecampagnes en terugbetalingen van brillen en alternatieve therapieën zoals osteopathie, chiropraxie en homeopathie. Hoewel patiënten subjectieve verbeteringen kunnen ervaren door deze therapieën, blijft de wetenschappelijke onderbouwing ervan vaak beperkt. Is het zinvol om publieke middelen hiervoor te blijven gebruiken, of kan er een betere balans gevonden worden tussen patiënttevredenheid en bewezen effectieve behandelingen?
Hoeveel kan er bespaard worden?
Jaarlijks vloeit ruim 2 miljard euro naar de mutualiteiten: meer dan 1 miljard euro rechtstreeks vanuit de overheid (Federaal Planbureau, 2023), aangevuld met 1,1 tot 1,36 miljard euro via ledenbijdragen. Zijn we ons voldoende bewust van hoe deze aanzienlijke bedragen besteed worden, vooral aan diensten waarvan de wetenschappelijke onderbouwing twijfelachtig is?
Volgens een parlementair onderzoek (DOC 54 0020/057) kan een centralisatie en verdere digitalisering van mutualiteitstaken jaarlijks 600 tot 800 miljoen euro besparen. Daarnaast zou ook het bedrag van 1,1 tot 1,36 miljard euro aan ledenbijdragen herbekeken kunnen worden. Hoewel deze bedragen indicatief zijn en praktische uitvoering complex is, tonen ze duidelijk potentieel voor substantiële besparingen. Zouden we dit geld niet beter kunnen inzetten om extra zorgverleners aan te werven, wachttijden te verminderen, preventieprogramma’s uit te breiden, of zelfs de belastingdruk per Belg te verlagen?
Waarom verandert er zo weinig?
Hoewel burgers vrij zijn om van ziekenfonds te veranderen, gebeurt dit zelden in de praktijk. Administratieve drempels en automatische inschrijvingen houden grote mutualiteiten sterk. Is er dan nog wel echte keuzevrijheid? Bovendien lijken zowel mutualiteiten als de overheid voordeel te hebben bij het handhaven van de status quo. Hervormingen kunnen op praktische, organisatorische en culturele weerstand stuiten. Toch mag dit geen reden zijn om noodzakelijke veranderingen uit de weg te gaan.
De digitalisering binnen de gezondheidszorg verloopt snel, maar opmerkelijk genoeg blijft het 'vertrouwelijk document' tussen artsen en mutualiteiten in 2025 nog steeds via fax of post verstuurd worden. Dit document lijkt daarmee een symbool geworden van weerstand tegen verandering en hervorming. Waarom vertraagt digitalisering juist op dit cruciale punt?
Daarnaast blijft de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (HZIV), die dezelfde basisdekking biedt zonder extra kosten, opvallend onbekend. Waarom zetten mutualiteiten en overheid deze kosteloze optie niet actiever in de kijker?
Politieke verwevenheid en transparantie
Veel topfuncties binnen mutualiteiten worden bekleed door voormalige politici en kabinetsmedewerkers, wat zorgen oproept over mogelijke belangenvermenging. Hierdoor ontstaat binnen beleidsorganen zoals de Nationale Commissie Artsen-Ziekenfondsen (medicomut) een onevenwichtige machtsverhouding. Artsen lijken soms tegenover een verenigd blok van overheid en mutualiteiten te staan. Waarom wordt deze machtsbalans niet vaker openlijk besproken?
Mutualiteiten ontvangen aanzienlijke publieke middelen, maar transparantie over bestuur en lonen van topbestuurders blijft beperkt. Waarom krijgen burgers geen inzage in deze gegevens, terwijl inkomens van zorgverleners uitgebreid besproken worden? Sommige bestuurders weigeren expliciet hun loon openbaar te maken, wat vragen oproept over democratische controle en verantwoordingsplicht. Is deze beperkte transparantie wenselijk bij organisaties die functioneren met publieke middelen?
Tijd voor een open debat
De rol van mutualiteiten verdient een kritisch en open debat. Recente polemieken rond forfaitaire geneeskunde, het afschaffen van de vergoeding voor teleconsulten en het dreigende zorginfarct maken duidelijk dat het niet volstaat enkel zorgverleners te bekritiseren. Alle betrokken actoren, inclusief mutualiteiten en beleidsmakers, moeten zonder taboes kritisch bekeken worden. Alleen zo kunnen we tot duurzame en efficiënte oplossingen komen voor de toekomst van onze gezondheidszorg.
> Hoe worden ziekenfondsen concreet geresponsabiliseerd voor re-integratie?
Laatste reacties
Guy VEREECKEN
04 april 2025Zullen de media dit ook eens (durven ) oppikken ?
De lonen van cardiologen (bruto belastbaar inkomen) werden recent hot topic.
Ik vrees dat er geen enkele journalist dit, met expliciet de vraag naar bekendmaking van hun netto- lonen , zal durven publiceren gezien de media zeer weinig neutraal of a-politiek zijn.
marc brosens
03 april 2025Knap artikel! Eenvoudig en correct gezegd waar het op staat.
In Nederland heeft iedereen een prive- ziekteverzekering. Van verzekeringen weten we dat het hen om de winst is te doen. Zo ook voor de ziekenkassen, maar zij zijn geniepiger. Bij hen teert de hypocrisie . Als ik kijk naar de onnodige immense kantoorgebouwen die de CM en Vooruit neerpoten, kan ik me niet ontdoen van de idee dat ze geweldige vetpotten overhouden. Wanneer de moed om de ziekenkassen te nationaliseren in het kader van besparingen? Laat ons hen al verplichten om samen met hun vakbonden het geld dat ze op Luxemburgse en Zwitserse rekeningen hebben staan, naar een Belgische bank over te hevelen. Dan kunnen zij binnenkort al beginnen met ook meerwaarde taks betalen.
Bart Vundelinckx
03 april 2025Fantastisch geschreven artikel. Ik hoop dat dit ook de grote media zal bereiken.
Ondanks dat dit fenomeen al jaren gekend is, blijft deze stilstand duren.
Het momentum lijkt daar om dit open te breken.
Luc D'HOOGHE
03 april 2025prachtig artikel , voor mij reeds jaren een doorn in mijn oog : zoveel geld in de aanvullende verzekeringen en dan nog maar een terugbetaling van 30€ voor brilglazen en 25 of 30€ voor vaccins op jaarbasis ( SHINGRIX 130€, prevenar 20... arexvy 230)...waar gaat al dat geld naartoe ?? kan beter gebruikt worden en minder kosten aan de staat ( ze zoeken toch enkele miljarden ? !)
Ondertussen kunnen de Socialistische mutualiteiten wel de apoteken van de Christelijke zuil overkopen ( is dat de taak van een ziekenfonds: apoteker spelen en winsten maken ?).
Idem met het oprichten samen met Proximus van "Doktr" om zelf doktertje te spelen en telefonische (terugbetaalde) consultaties te doen ( is dat hun taak , of de taak van de huisarts??)
Hier zijn vele besparingen mogelijk en het zal ons allen plezieren dat we ook af zijn van zovele ongevraagde en nietsterzake doende paperassen en attesten.
Zij houden zichzelf in stand en hun patrimonium ! Controle ?? Afslanken !!!!
Christine Rouneau
03 april 2025Dank voor dit artikel.
Het staaft mij in het idee dat mutualiteiten een overbodige luxe zijn geworden.
In deze digitale tijden kan het RIZIV hun administratie overnemen, denk ik zo;
Misschien zullen er dan banen sneuvelen, er moet grondig over nagedacht worden, doch betaalde "bezigheidstherapie" is echt niet meer van deze tijd.
Het moment is gekomen voor een open debat inderdaad en eerste stap naar besparing en efficiëntie.
Iets veranderen zal moeilijk zijn want mutualiteiten zijn een verlengde van de politieke zuilen.
(By the Way: mama van Conner Rousseau (zelf geen arts) is benoemd voor een topfunctie aan het hoofd van de mutualiteit "Solidaris"...)
Christine Rouneau, HuisArts In Pensioen
Christophe Breusegem
03 april 2025Volledig terecht dat er ook naar de ziekenfondsen en hun werking wordt gekeken!
Met geld van de maatschappij werken zij .
Sommige zaken kunnen efficiënter.
Nu worden artsen gepest met allerlei attesten voor goedkeuring van medicatie.
De teksten van die attesten zijn vaak juridisch.
Deze attesten kunnen veel bondiger, eenvoudig taalgebruik en snel.
En indien nutteloos, attesten afschaffen aub.
Met die attesten zijn dus meerdere personeelsleden bezig…. dit bij elke mutualiteit….
Moeten er 5 mutualiteiten zijn per regio?
Kan dit niet efficiënt in 1 hoofd mutualiteit
Ook zijn er bedrijfswagens voor medewerkers van Solidaris
En Mr Jean-Pascal Labille , met hoge post binnen Solidaris, is een politieke benoeming…(PS)
Hij is niet benoemd op basis van meritocratie….
Kritisch te kijken naar de werkzaamheden van de ziekenfondsen aub.
Voor onze maatschappij
Johan Vanlauwe
03 april 2025Ik bedoel Zuilenbeleid of verzuiling natuurlijk
Johan Vanlauwe
03 april 2025Toch nuttig om eens te bekijken, blijft ook een voorbeeld van zuidenwind...moeten dat er vijf zijn met allemaal een eigen administratie en wsh veel "buikvet".
Frank PEETERS
03 april 2025Het riedeltje van links is "doet de rijken betalen om de tekorten te doen betalen".
Wanneer krijgen de ziekenkassen en de vakbonden een statuut zodat men hun financiele toestand eens kan controleren . Vlgs mij zijn hier wel ettelijke miljarden euro's op te halen
Ludovicus Rombouts
03 april 2025Uitstekend artikel.De recente reclamespot van CM op VRT is hiervan het perfect voorbeeld.
Jp SANSEN
03 april 2025Geachte, toch wel een "éénzijdig" verhaal. Van een goed-hoog geschoolde.
1. De muts zijn een verrijking voor de gewone, simpele mens, waar hij/zij 'persoonlijke' en voldoende info kan krijgen over practisch alle 'sociale zaken'. Waar moeten die mensen anders heen?
2. De ledenbijdragen gaan NIET naar de taken in de Verplichte verzekering; de Overheid betaalt die (langs voorschotten en afrekening daarna), WEL naar de Aanvullende verzekeringen en ook een deel naar de Vrije verzekeringen die de muts zodoende kunnen aanbieden aan een lagere premie dan de zuiver commerciële verzekeringsbedrijven.
3. Transparantie. Muts houden een boekhouding en publiceren deze jaarlijks bij de NBB (balanscentrale).
En ja ... welk bedrijf publiceert het loon van hun CEO, ander topmanagement en werknemers? Geeft u uw belastingasaangifte bloot? We kijken er naar uit. :-) :-) :-)
4. Politiek. Er zijn 3 politiek-verbonden' Landsbonden (christelijk, socialistisch en liberaal). En 2 politiek-onafhankelijke (Beroeps en Neutrale). Misbruiken op de wetgeving kunnen niet,
5. De Hulpkas (HZIV) biedt enkel de Verplichte Verzekering aan, geen Aanvullende en Vrije verzekeringen. Een on-, laag- en middengeschoold persoon loopt daar verloren.
6. Besluit. Muts zijn van goudwaarde voor de 'kleinere' man en vrouw. Een beetje empathie en je bent er
Je kan geen ei bakken zonder de schaal te breken: niets is 100 % perfect. Uw tekst ook niet, hé. :-) :-)
MVG.
Nicolas Bossu
03 april 2025Fantastisch artikel. !